Uçucu Organik Bileşik VOC Numune Alma ve Analiz

İşyerlerinde üretim, temizlik, boyama, kaplama, yapıştırma, solvent kullanımı, kimyasal madde üretimi ve çeşitli endüstriyel prosesler sırasında uçucu organik bileşikler (VOC) çalışma ortamı havasına yayılabilmektedir. Bu maddelerin solunması yoluyla gerçekleşen maruziyet, bileşiğin türüne, ortam havasındaki konsantrasyonuna ve çalışanın maruziyet süresine bağlı olarak çalışan sağlığı açısından risk oluşturabilir.

Uçucu organik bileşik ölçümü, çalışma ortamı havasında bulunan uçucu organik bileşiklerin belirlenmesi ve konsantrasyonlarının ölçülmesi amacıyla gerçekleştirilen bir iş hijyeni analizidir. Ölçüm sonuçları, çalışanların kimyasal maddelere maruziyetinin değerlendirilmesine, mevcut kontrol önlemlerinin etkinliğinin incelenmesine ve gerekli durumlarda ilave önlemlerin planlanmasına yardımcı olur.

Ölçüm Metodu

Laboratuvarımız tarafından gerçekleştirilen uçucu organik bileşik ölçümleri TS ISO 16200-1 – İşyeri havası – Uçucu organik bileşiklerden numune alma ve analiz – Bölüm 1: Pompalı numune alma yöntemi standardına uygun olarak gerçekleştirilir.

TS ISO 16200-1 kapsamında çalışma ortamı havasından numune alınarak, sorbent tüp üzerinde tutulan uçucu organik bileşiklerin laboratuvar ortamında uygun işlemlerden geçirilmesi ve gaz kromatografisi kullanılarak analiz edilmesi esas alınır.

Ölçüm süreci temel olarak pompa ile sorbent tüpe numune alma, çözücü desorpsiyonu ve GC-FID analizi aşamalarından oluşmaktadır.

Numune Alma: Pompa ile Sorbent Tüpe Numune Alma

Uçucu organik bileşiklerin belirlenmesinde çalışma ortamı havasından belirli bir hacimde numune alınır. Numune alma işlemi, uygun bir kişisel örnekleme pompası ve sorbent tüp kullanılarak gerçekleştirilir.

Kişisel maruziyet değerlendirmelerinde sorbent tüp, çalışanın solunum bölgesini temsil edecek şekilde konumlandırılır. Pompa aracılığıyla çalışma ortamı havası kontrollü bir debide sorbent tüpten geçirilir. Havadaki uçucu organik bileşikler, sorbent malzeme üzerinde tutulur.

Numune alma sürecinde örnekleme debisi, numune hacmi, numune alma süresi ve çalışma koşulları dikkate alınır. Böylece alınan numunenin çalışanın gerçek maruziyetini mümkün olduğunca temsil etmesi amaçlanır.

Ön İşlem: Çözücü Desorpsiyonu

Numune alma işlemi tamamlandıktan sonra sorbent tüplerde tutulan uçucu organik bileşiklerin analiz edilebilmesi için çözücü desorpsiyonu işlemi uygulanır.

Bu işlemde sorbent üzerinde tutulan bileşikler uygun çözücü kullanılarak sorbentten alınır ve analiz için hazırlanır. Numune hazırlama aşaması, analiz sonuçlarının doğruluğu ve güvenilirliği açısından önemli bir adımdır.

 Ölçüm: GC-FID Metodu

Hazırlanan numuneler Gaz Kromatografisi – Alev İyonizasyon Dedektörü (GC-FID) kullanılarak analiz edilir.

Gaz kromatografisi, numune içerisindeki farklı uçucu organik bileşenlerin birbirinden ayrılmasını sağlar. Ayrıştırılan bileşikler daha sonra alev iyonizasyon dedektörü (FID) tarafından tespit edilir ve elde edilen sinyaller üzerinden ilgili bileşiklerin konsantrasyonları belirlenir.

Bu yöntem sayesinde çalışma ortamı havasında bulunan farklı uçucu organik bileşiklerin birbirinden ayrılarak nitel ve nicel olarak değerlendirilmesi mümkün olur.

Kapsamımızda Bulunan Uçucu Organik Bileşikler

Laboratuvarımızın TS ISO 16200-1 kapsamında gerçekleştirdiği uçucu organik bileşik analizlerinde aşağıdaki parametrelerin tayini gerçekleştirilmektedir:

• Karbon tetraklorür (Carbon tetrachloride)
• Kloroform (Chloroform)
• 1,1-Dikloroetan (1,1-Dichloroethane)
• Tetrakloroetilen (Tetrachloroethylene)
• 1,1,1-Trikloroetan (1,1,1-Trichloroethane)
• Bromodiklorometan (Bromodichloromethane)
• 1,1-Dikloroeten (1,1-Dichloroethene)
• trans-1,2-Dikloroeten (trans-1,2-Dichloroethene)
• Metilen Klorür / Diklorometan (Methylene chloride)
• 1,2-Dibromoetan (1,2-Dibromoethane)
• 1,2-Dikloroetan (1,2-Dichloroethane)
• 1,2-Dikloropropan (1,2-Dichloropropane)
• 1,1,2,2-Tetrakloroetan (1,1,2,2-Tetrachloroethane)
• 1,1,2-Trikloroetan (1,1,2-Trichloroethane)
• Trikloroetilen (Trichloroethylene)
• Benzen (Benzene)
• Bromobenzen (Bromobenzene)
• n-Bütilbenzen (n-Butylbenzene)
• Etilbenzen (Ethylbenzene)
• p-İzopropiltoluen (p-Isopropyltoluene)
• Naftalin (Naphthalene)
• Toluen (Toluene)
• 1,2,3-Triklorobenzen (1,2,3-Trichlorobenzene)
• 1,2,4-Triklorobenzen (1,2,4-Trichlorobenzene)
• 1,2,4-Trimetilbenzen (1,2,4-Trimethylbenzene)
• 1,3,5-Trimetilbenzen (1,3,5-Trimethylbenzene)
• m+p-Ksilen (m+p-Xylene)
• sek-Bütilbenzen (sec-Butylbenzene)
• Klorobenzen (Chlorobenzene)
• 2-Klorotoluen (2-Chlorotoluene)
• 4-Klorotoluen (4-Chlorotoluene)
• 1,2-Diklorobenzen (1,2-Dichlorobenzene)
• 1,3-Diklorobenzen (1,3-Dichlorobenzene)
• 1,4-Diklorobenzen (1,4-Dichlorobenzene)
• İzopropilbenzen / Kümen (Isopropylbenzene)
• n-Propilbenzen (n-Propylbenzene)

Hangi Çalışma Alanlarında Uygulanabilir?

Uçucu organik bileşik ölçümleri, VOC maruziyetinin söz konusu olabileceği birçok farklı çalışma alanında uygulanabilir. Özellikle;

• Boya ve vernik uygulamaları,
• Yüzey kaplama işlemleri,
• Yapıştırıcı kullanılan prosesler,
• Solvent kullanılan üretim alanları,
• Kimyasal madde üretim ve kullanım alanları,
• Temizlik ve bakım faaliyetleri,
• Baskı ve matbaa prosesleri,
• Plastik ve kauçuk endüstrisi,
• Metal yüzey temizleme ve yağ giderme işlemleri,
• Laboratuvarlar,
• Depolama ve dolum alanları

gibi çalışma ortamlarında VOC maruziyetinin değerlendirilmesi önem taşımaktadır.

Kişisel Maruziyetin Değerlendirilmesi

Uçucu organik bileşiklerin iş hijyeni açısından değerlendirilmesinde, çalışanın gerçek çalışma koşullarındaki maruziyetinin belirlenmesi önemlidir. Bu nedenle kişisel numune alma uygulamalarında sorbent tüp, çalışanın solunum bölgesini temsil edecek şekilde konumlandırılarak çalışma süresinin uygun bir bölümünde hava örneklemesi gerçekleştirilir.

Elde edilen analiz sonuçları, numune alma süresi ve örneklenen hava hacmi dikkate alınarak değerlendirilir ve ilgili bileşiğin çalışma ortamındaki konsantrasyonunun belirlenmesine olanak sağlar.

Ölçüm Sonuçlarının Değerlendirilmesi

Analiz sonucunda her bir uçucu organik bileşik için elde edilen konsantrasyon değerleri, çalışma koşulları ve çalışanların maruziyet süreleri dikkate alınarak değerlendirilir.

Sonuçlar, ilgili mevzuatta yer alan sınır değerler ve/veya geçerli mesleki maruziyet limitleri ile karşılaştırılarak çalışanların maruziyet durumunun değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Ölçüm sonuçları aynı zamanda çalışma ortamındaki VOC kaynaklarının belirlenmesi, havalandırma ve mühendislik kontrollerinin etkinliğinin değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda ilave kontrol tedbirlerinin planlanması açısından önemli veriler sunar.

Güvenilir ve İzlenebilir Analiz

Laboratuvarımız, TS ISO 16200-1 standardına uygun olarak uçucu organik bileşiklerin numune alma ve analiz süreçlerini kontrollü ve izlenebilir şekilde gerçekleştirmektedir.

Pompa ile sorbent tüpe numune alma → çözücü desorpsiyonu → GC-FID analizi aşamalarından oluşan analiz süreci ile çalışma ortamındaki uçucu organik bileşiklerin konsantrasyonları belirlenmektedir.

Laboratuvarımızın kapsamındaki 37 farklı uçucu organik bileşiğin analizi gerçekleştirilerek çalışanların kimyasal maruziyetlerinin objektif, güvenilir ve izlenebilir şekilde değerlendirilmesine katkı sağlanmaktadır.